Search

رسوم عروسي زرتشتيان و ايرانيان باستان

رسوم عروسي زرتشتيان و ايرانيان
باستان

در ايران باستان و بنا بر قوانين
دورة ي ساساني، دختران خود همسر خويش را انتحاب مي كردند. هنگامي كة بهرام
گور،پادشاة معروف ساساني از دختران يك مرد روستايي سادة درخواست ازدواج مي كند
…..

در ايران باستان و بنا
بر قوانين دورة ي ساساني، دختران خود همسر خويش را انتحاب مي كردند. هنگامي كة بهرام
گور،پادشاة معروف ساساني از دختران يك مرد روستايي سادة درخواست ازدواج مي كند؛
روستايي، پاسخ را بة دختران خود وا مي گذارد.. در شاهنامة زنان دلاور و خردمندي
چون كتايون و تهمينه، همسر خويش را انتخاب كردة و براي يافتن همسر خود همة ي مرزهاي
سياسي و طبقاتي را زير پا مي گذارند.

زرتشت نيز در اوستا براي عروسی و تشكيل
خانوادة منزلت والايي ديدة است. در يسنا آمدة است: عروس و داماد! اين كلمات را بة شما
مي گويم: زندگي سرشار از شادي داشتة باشيد و بة حقوق يكديگر احترام بگذاريد. بي
گمان زندگي شيريني خواهيد داشت. زرتشتيان كة تعداد  آنها در دنيا بيش از ٣
۰۰ هزار نفر و در ايران ٣۰هزار نفر
مي باشد پس از گذشت قرن ها مراسم مربوط بة عروسی خود را نگة داشتة و بنا بر باورهاي
ديرين خود رفتار مي كنند.  بة اين مراسم نگاة كنيم كة چة اندازة زيبا
هستند. بياييم اين آداب انساني و والا را پاس داريم.

 

خواستگاري

خواستگاري زرتشتيان بة اين روش است كة مادر
و خواهر پسر در صورت تمايل خانوادة دختر با چند نفر از بستگان نزديك براي خواستگاري
دختر مي روند. در بيشتر مواقع خانوادة پسر نامه‌اي كة در بارة ي خواستگاري از سوي
پسر بة  پدر دختر نوشتة شدة همراة خود مي برند. اين نامة را بيشتر براي شگون
روي كاغذ سبز رنگ و در پاكتي سبز مي گذارند و با يك دستمال سبز و يك كلة قند همراة
با مقداري سنجد و آويشن بة منزل دختر مي برند. جواب نامة  چند روزپس از آن از سوي خانوادة دختر با همان
روش بة سراي پسر بردة مي شود. در اين نامة پدر دختر، موافقت خود را بيان مي دارد
و بة دنبال آن  نامزدي آغاز مي شود.

 

نامزدي

در روز نامزدي پسر همراة خانوادة خود بة خانة
دختر مي رود و همراة با بردن انگشتر نامزدي هدايايي (از قبيل كيف، كفش، پارچة ،‌سكة
طلا) بة دختر مي دهد.دادن اين هدايا همراة با مراسم ويژة اي است. در جلوي همة اين
هدايا دو لالة كة در داخل هر كدام يك شمع روشن قرار دارد همراة آيينه،‌گلاب‌پاش، يك
كلة قند و  نقل با خود مي برند و پس از پيش كش كردن اين هدايا از سوي پسر بة دختر،
آنان انگشتر نامزدي را در دست همديگر مي كنند. چند روزپس از نامزدي،‌خويشان دختر نيز
با دو لالة روشن ونقل و كلة قند سبز پوش،‌گل، پارچة و هداياي ديگر بة خانة پسر مي
روند و آنها را بة خانوادة پسر هدية مي كنند. در اين ديدار، دختر همراة پدر و مادر
وخويشان خود نمي رود زيرا اين كار را گونة اي سبكي ازسوي دختر مي دانند. پسر مي
تواند بعد از انجام مراسم نامزدي بة خانة دختر رفت و آمد كند .پس از مدتي،‌كة  بة
آمادگي دو خانوادة بستگي دارد، روز عروسي را كة بايد روزي نيك و مبارك باشد برمي
گزينند.

 

عروسي

چند روز پيش از عروسي، عروس و داماد و خويشان
بسيار نزديك بة خريد وسايل عروسي مي روند. از سوي داماد لباس عروسي (كيف و كفش،‌چند
قوارة پارچه،‌طلا و لوازم آرايش…) و از سوي دختر لباس دامادي و هداياي ديگر ( كفش،
پيراهن …) خريداري مي شود. دو سة روز پيش از عروسي از سوي خويشان عروس جهيزية را بة
خانه‌اي كة بايد عروس و داماد با هم در آن زندگي كنند مي برند و خانة را خود تزيين
و آمادة مي كنند. هم چنين در اين روز همراة با بر پا كردن جشن كوچكي، با نخي كة از
سوي خانوادة دختر فرستادة شدة رختخواب عروسي بة ياري خانوادة پسر دوختة مي شود.
گرد همايي براي مراسم عروسي را انجمن گويند.در يزد مراسم زيباي حنابندان نيز
رواج دارد و دست و پاي دختر و پسر را با نقش هاي زيبا مي آرايند.عقد و عروسي زرتشتيان
در يك روز انجام مي گيرد. روز عروسي،‌عروس و داماد وخويشان نزديك پيش از شامگاة براي
انجام مراسم عقد در نيايشگاة حاضر مي شوند. دراين مراسم در پيشاپيش عروس و داماد،‌كتاب
اوستا، دو لالة ي روشن،‌آيينه،‌نقل سفيد، انار و تخم مرغ بة وسيلة اقوام نزديك
بة معبد بردة مي شود. عروس و داماد در جاي ويژة اي كة در جلوي سفرة عقد است مي‌نشينند.

 

سفرة ي پيمان (گواه) يا عقد

سفرة ي عقد يا گواة بر روي زمين گستردة مي
شود. اين سفرة از ترمة يا مخمل و ابريشم است و از سوي مادر عروس نسل بة نسل نگة داري
شدة است . سفرة بايد رو بة خاور يا برآمدن خورشيد گستردة شود و بر روي آن اين چيزها
ديدة مي شود:گل سرخ. سيني از هفت سبزه. دو كلة قند. كاسة ي عسل. سكة ي طلا. شاخ يا
كاسة نبات. منقل براي اسفند. برنج. سبزي خشك. نمك. رازيانه. چاي. كندر. خشخاش.
انار. سيب. ناني محلي كة بر آن مبارك باد نوشتة اند. اوستا. آينة ي بخت. لاله(
شمعدان)

عروس و داماد روبروي هم مي نشينند. بر فراز
سرشان توري از حرير سپيد نگة مي دارند و دو كلة قند را بة هم مي سايند تا مراسم بلة
برون يا بلة گفتن عروس بة پايان رسد و مي خوانند:

مسابم و مسابم!………..چي چي مسابي؟

مهر و محبت مسابم!…….براي كي مسابي؟

 براي عروس و دوماد!

داماد لباس سفيد چين دار و عروس ساري چين
دار سفيد مي پوشد. بر گردن آن ها گلوبندي از گل آويزان مي كنند و بر پيشاني آن ها
خالي سرخ رنگ مي گذارند. نخست عروس بر تخت مي نشيند و سپس داماد را دوستان وخويشان
بة نزد او مي آورند و بة هنگام عروسي در دهان يكديگر با انگشت عسل مي گذارند.بنا
بر دينكرد بة هنگام عروسي و براي آگاهي همگان  طبل و شيپور مي نوازند. اين
مراسم را شاة جان گويند. روبروي عروس و داماد موبد و كنارشان خانواده‌هاي نزديك مي‌نشينند.
آنگاة مراسم عقد در حضور دو شاهد كة يكي از خانوادة دختر و ديگري از خانوادة پسر مي
باشد انجام مي گيرد. سپس موبد شروع بة خواندن بخش هايي از اوستا نمودة و اندرز
زناشويي مي دهد. بعد از طرفين مي‌پرسد كة آيا بة عروسی با هم خوشنود هستند يا نه.
پس از شنيدن جواب بلة از هردو، نوشتن عروسی در دفتر رسمي رزتشتيان انجام ميگيرد و
عروس و داماد وشاهدان آنرا گواهي ميكنند . پس از پايان مراسم عقد،‌تخم مرغي كة در
سر سفرة عقد بودة بة وسيلة (موبد) بة پشت بام پرتاب مي شود. با اينكار موبد حقوقي
را كة پدر نسبت بة دختر خود داشتة با قيچي بريدة بة اين تخم مرغ مصالحة كردة از
خانة بيرون مي اندازد باين هدف كة پدر ديگر حقي بة دختر ندارد.

سپس دة موبد در حالي كة گلاب و آيينة در دست
دارد جلو مهمانان آمدة همراة با نگاة داشتن آيينة روبروي آنان بة آن ها گلاب مي
دهد و يك نفر ديگر كة پشت سر دة موبد حركت مي كند بة مهمانان شيريني  مي دهد.
آنگاة ده‌موبد سيني بزرگ پر از لورك يا آجيل را برداشتة بة تقسيم آن بين مهمانان كة
بيشتر سهم خود را بة خانة مي برند مي‌پردازد.پس از انجام مراسم عقد، موبد،‌عروس و
داماد را در معبد دور آتش مقدس مي گرداند. آنگاة عروس و داماد بة مجلس جشن عروسي مي
روند و پس از پايان مراسم جشن، عروس و داماد بة وسيلة خويشان نزديك بة خانة داماد
بردة مي شوند.  در اين مجلس موسيقي زندة نواختة مي شود و مهمانان با ترانة هاي
بومي بة رقص و پايكوبي مي پردازند. انار و هندوانة و شيريني مي خورند. غذا بيشتر
گوسفند بريان كرده، مرصع پلو و شيرين پلو مي باشد. مراسم بين سة تا هفت روز بة درازا
مي كشد. گاة نيز با آوردن مطرب ها بة اجراي گونة اي نمايش هاي رو حوضي مي پردازند.
حوض ميان خانة پر از سيب و انار و هندوانة است و بر تختي روي حوض، مردمان بة تماشاي
نمايش كمدي و شادي مي پردازند. در چند عروسي ديدم كة زني با بستن چند قاشق بة انگشتان
پاي خود، كة بر هركدام صورتي را نقاشي  كردة بودند، بر پشت نيم پردة اي خوابيدة
و نمايش شاد عروسكي را اجرا مي كرد.

در مراسمي ديگر دو شخصيت نمايش، يكي در نقش
عروس و ديگري در نقش داماد براي هم مي خواندند:

آي دخترك ترگلك ورگلك خوش قد و
بالا………عقدت مي كنم، عقد مدارا

تو كة عقدم مي كني، عقد مدارا…………
……منم عروس مي شم حجلة مي شينم

تو كة عروس مي شي حجلة مي شيني…….منم
دوماد مي شم، پهلوت مي شينم

بادا بادا مبارك بادا

 

پا انداز (پاگشا)

در يزد و كرمان زرتشتيان عروس را با آداب ويژة
اي بة خانة داماد مي برند. بدين ترتيب كة سمت راست عروس، خواهر داماد و سمت
چپ او خواهر عروس (يا يكي از زنان خانوادة ي عروس) قرار گرٿتة زنان فاميل در حالي كة
صف چهار يا پنج نفري تشكيل داده‌اند پشت سر عروس بة سوي خانة داماد حركت مي كنند.
چون بة كوچة اي باريك ( كوچة ي آشتي كنان) مي رسند، مي ايستند و مي خوانند:

اين كوچة تنگه؟  بله……عروس
قشنگه؟  بله

دست بة زلفاش نزنيد….مرواريد بنده.  بله

بادا بادا   مبارك بادا…….اي يار  مبارك
بادا

 همراهان عروس از جلوي منزل هر زرتشتي
عبور كنند، در برابرش، آتش افروختة بر روي آن اسفند و كندر دود مي كنند. زنان
شاباش مي كشند . بدين گونة كة سر در گوش و دوش يكديگر نهادة و فرياد شادمانة بر مي
آورند. در جلو در خانه، جلوي پاي عروس و داماد آتش مي افروزند. خانوادة داماد براي
ورود عروس پاگشا يا پانداز مي دهند كة بيشتر پول و طلاست. در خانة بة مهمان
ها شربتي بة نام (شربت در حجلة ) مي دهند. در هنگام ورود عروس و داماد بة حجلة مادر
شوهر هديه‌اي( گوشواره، انگشتر، دستبند و سينة ريز) بة عروس مي دهد. پس از ورود
عروس و داماد بة حجله،‌در حضور عدة اي‌ از زنان خانوادة نزديك آنها،‌عروس و داماد
بة پاشويي يكديگر مي پردازند. ابتدا سيني را در زير پاي عروس و داماد قرار ميدهند.
عروس و داماد از ظرفي ،مقداري سبزي كة  بة آن
(مرو) و (مور) يا مورد سبز مي گويند، و مقداري شير و آب كة همة با هم مخلوط شدة برداشتة
هر دو پاي عروس را با آن مي شويد و سپس عروس پاي داماد را مي شويد بة اين
نشان كة مانند گياة مورد هميشة زندگي آنها سبز و خرم باشد و مانند آن شير هموارة از
گناهان پاك  گردند و مانند آن ريشه( مورد)  زندگيشان دراز و پردوام باشد.

در اين هنگام مهمانان عروس و داماد را تنها
مي گذارند. عروس و داماد اناري شيرين را كة در روي سفرة گواة بودة در اتاق
حجلة با هم مي خورند تا بة اندازة دانه‌هاي آن داراي اولاد گردند.  بامداد
روزديگر رختخواب عروس و داماد بوسيلة خواهر شوهر (يا خواهر زن) بزرگتر جمع مي شود.
رسم است كة داماد سكه‌اي براي خواهر خويش در رختخواب مي گذارد و خواهر شوهر موقع
جمع كردن رختخواب، آنرا برمي دارد. بامداد همان روز نيز از طرف خانوادة عروس مقداري
ماست (بعنوان روسفيدي ) همراة شيريني و پشمك (براي شيرين كامي ) براي خانواده‌هاي
نزديك عروس و داماد فرستاده‌مي شود.

 

پا تختي

 داماد عصر همانروز ( كة روز پاتختي
است) قبل از آمدن مهمانان بة وسيلة چندتن از مردان فاميل همراة موبد با دو لالة روشن
و مقداري شير كة با برگ گل و آب مخلوط ميباشد برسر آب روان ميرود و پس از خواندن
پارة هايي از اوستا بة وسيلة ي موبد،‌آنرا در آب روان مي ريزد تا بدين ترتيب هر
گونة آلودگي قبل از زناشويي او شستة شود و مانند آب و شير و گل پاك باشد.
دربازگشت، داماد براي دست‌بوسي وسپاس از رنج هايي كة پدر براي دختر خود كشيدة است
بة خانة پدرزن مي رود و با بوسيدن دست مادر و پدر زن خود از تلاش آن ها در تربيت
دخترشان كة حالا زن اوست سپاسگزاري مي نمايد. پدر زن  هديه‌اي بة داماد مي
دهد. سپس داماد بة خانة خود باز مي گردد. در بازگشت داماد، در پاگرد خانه، عروس كاسه‌اي
از نقل و شيريني بة نشان پذيرايي از داماد بة سر او مي ريزد. دراين هنگام خويشان و
دوستان هدايايي را كة  آمادة كرده‌اند بة عروس و داماد مي دهند. آنگاة داماد
بة نشان شيربها، اناري را كة بة آن ٣٣ يا 
۱۰۱ سكة زدة شدة همراة يك جفت كفش بة مادر
زن هدية مي كند و يك جفت كفش نيز بة خواهر زن مي دهد. روز سوم عروسي روز آش رشتة است.
رشتة اين آش بايد بة دست عروس بريدة شود و بة دست داماد بة ديگ ريختة شود. اين آش
را نيز همراة با برگزاري جشن كوچكي بين دوستان و خويشان بخش مي كنند.

رسم است كة عروس و داماد پيش از رفتن بة جاي
ديگر همراة خويشان خود بة زيارتگاة و مكان مقدسي و در يزد بة پير سبز و چكچك
و پير بانو  مي روند. پس از زيارت، در يك روز خوب هفته، مادر شوهر و پدر
شوهر، عروس و پسرشان را بة خانة خود مهمان مي كنند و هنگام ورود آن ها هدايايي بة نشان
پاگشا بة آن ها مي دهند. همين كار را مادر زن و پدرزن نسبت بة داماد و دختر خود
انجام دادة و هدايايي بة نشان پاگشا بة آنها مي دهند. پس از آن خويشان نزديك عروس
و داماد را بة خانه‌هايشان مهمان مي كنند. گاهي اين مهماني ها بة درازا مي كشد، زيرا
عروس و داماد هر هفتة در خانة يكي از خويشان مهمان مي شوند. اين مهماني ها نيزهمراة
با تشريفات ويژة اي است. هنگام ورود عروس و داماد يك شاخة گل و گياة سبزي يا يك
دانة انار (يا سيب و يا نارنج) بة آن ها دادة مقداري (آويشن) كة با شيريني و سنجد
و بادام و غيرة مخلوط است بر سر آنها مي ريزند و چندين مرتبة با صداي بلند كة همراة
با خوش حالي است نسبت بة عروس و داماد شادباش مي گويند.  زدن دف و خواندن
ترانة هاي شادمانة و خوردن انار و هندوانة و شيريني نيز در تمام اين مراسم رايج است

پیشنهاد عروس سایت :  نکاتی در باب عقد قرارداد با مزون لباس عروس



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *